Retorikk for alle

Har finanskrisa fjerna all klår offentleg handsaming av økonomi og budsjettering?

Å følgje med i den nasjonale politikken dreier seg ofte om å oppfatte klassemodellar og kontrollere enkle reknestykke, til dømes når det gjeld sjukelønna og dei mange lause/raske påstandane i retorikken om å øydeleggje framtida. Ved budsjetthandsaminga lokalt i kommunestyret desember skreiv eg følgjande innlegg til avisa (og på bokmål ein hende gong, sidan talkunstar var blanda i):

Hald fram å lesa Retorikk for alle

Tenkje heilt nytt

finansminister
(på tredje året) 

Det offentlege har alt gripe inn i høg grad…

Vi tenkjer på krisa, vi tenkjer på budsjett, vi kan ikkje tenkje på anna enn krise og budsjett. Kvifor gjer vi det? Grunnen er ikkje at vi, dei fleste av oss, er direkte pissredde for jobbane våre eller for pensjonane våre, men fordi alt er snudd på hovudet, heile den fastspikra forståinga av korleis økonomi skal handterast, er splintra. Kva er god økonomi, for søtten, kva er god økonomi!

Hald fram å lesa Tenkje heilt nytt

Ein inspirasjon

Mao Zedong at the First National Conference of the Communist Party of China, i det svært fjerne Herrens år 1927, før eg blei fødd

Her kjem ein artikkel skrivi av meg; og den er etterfølgd av to faktaboksar og eit intervju, dette gjort av Maren Ingeborg Hvamstad. 

Ein journalist spurde meg om kva eg hadde blitt inspirert av; avisa meinte av litteratur – . Vel, det kjem så mange slags litteratur, tenkte eg, ikkje berre finst det skjellsetjande dikt. Og eg tok meg da den fridomen å tenkje etter kva enkelte av Formann Maos skrifter hadde tydd for meg, i det som eg heldt på med for nange år sidan, og det som eg held på med for tida, altså over ein lang tidsperiode. Sjølv blei eg overraska. Her kjem først artikkelsvaret som eg gav på spørsmålet, dvs artikkelen: Eg og Mao

Hald fram å lesa Ein inspirasjon

Amatør eller profesjonell?

Jomfruland fyr

Kragerø kommune driv ei kunstutstilling kvar sommar. Utstillinga er lagt til Jomfruland. Lokale kunstnarar med utdanning og poeng blir inviterte til å delta, men det ligg ikkje noko spesielt juryarbeid bak dei utstilte kunstverka, og deltakarane står heilt fritt til kva dei vil la seg representere med på desse utstillingane. I fleire år har det vori diskusjon om kommunen sin utstillingspraksis på Jomfruland. Denne diskusjonen har til tider tatt form av ein motsetnad mellom profesjonell kunst og amatørkunst. 

Så i år kasta eg meg inn og deltok gjennom lokalavisene og fylkesavisene (=Telemark) med eit par polemiske debatt-innlegg, som eg vil gje igjen her på nettet. Dette skjedde føre kommunen si kunstutstilling i sommar. Altså først denne polemikken:

Hald fram å lesa Amatør eller profesjonell?

Feminisme tidleg

Ein av dei første,
Marie Takvam.
Foto: Karina Jensen/SCANPIX

Kvinnesaka kom først; seinare kom feminismen til Noreg. Ein av dei første nyfeministane her var vel Marie Takvam, som nett no er død, 81 år gammal. Marie Takvam var fin lyrikar. Diktet Ei kvinne gav ho ut i 1962, dette var ti år etter debuten hennar som forfattar og om lag på den tida som Marilyn Monroe blei funnen død, og det var eit år føre John F. Kennedy blei skoten og føre Beatles sin enkle Love me do slo gjennom. Diktet Ei kvinne blei gitt ut ti år før både Kvinnefronten og Nyfeministane blei starta og stormen var i gang om politisk vinnande feminisme, ein prosess som sidan har gått vidare til denne dag, når så mange slags menneske i grunnen reknar seg som feministar.

Hald fram å lesa Feminisme tidleg

Metode for politisk roman

Armand V av Dag Solstad | © New Directions

Nettstaden har begynt på nytt år, liksom mangt anna har begynt på nytt år. Rundt denne tida plar ein kvar gong å oppsummere hendingar og tendensar i det som har vori. For meg er det fleire saker i fjor som eg kunne stoppe opp ved no og streke under. I fjor hadde eg ein mindre kommentar til usemja om Dag Solstads roman var ein politisk roman:

Hald fram å lesa Metode for politisk roman

Leiting etter arbeidarlitteratur

For kort tid sidan knelte den karakteristiske bukk-krana på Tangen Verft. Og etter meir sprengingsarbeid gjekk krana i bakken, slik at ein over store delar av byen kunne kjenne grunnen riste. Bukk-krana som har vori eit landemerke, blei bygd i 1966, altså for førti år sidan, på den tida da Tangen Verft konstruerte seksjonar til supertankarane på opptil 300 000 tonn. 

Hald fram å lesa Leiting etter arbeidarlitteratur

Talskvinne for Tsjetsjenias gløymde offer

Lidija Jusopova fekk Rafto-prisen

Det var ein mørk kveld i november. Olav og Lydia hadde invitert meg til å sitje på med dei frå Kragerø til Gjerstad, til eit møte der med den tsjetsjenske vinnaren av Raftoprisen. Kva gjer Russland i Tsjetsjenia? Vel ute av Telemark, på det flate raske og rette E 18 gjennom Brokelandsheia passerte vi Lyngrillen og begynte å sjå etter Fiane skole, der møtet skulle vere, og vi var komne i god tid. 

Hald fram å lesa Talskvinne for Tsjetsjenias gløymde offer

Ein biletanalyse, 1832

frå to kulturpolitiske parti

Går det an å kalle Mjøsa ein pupp? Er det rett å skildre Mjøsa som Noregs hjarte? Eller for å spørje på ein annan måte: Kva for premiss ligg til grunn for forståing av poesi? Eg trekkjer her fram ein kjend historisk kontrovers frå 1832…

Hald fram å lesa Ein biletanalyse, 1832

Biografiar i stort

Ekteparet Marie og Knut Hamsun (1930)

Hugsar vi i fjor? Det var Marie og Knut i fjor. Om Marie og Knut har vi hatt filmar og skodespel – og i fjor haust kom altså to store biografiar. Det vil seie at Kolloen skreiv om Marie og Knut, i alle media, og Jørgen Haugan gjorde ein «litterær biografi om Knut Hamsun»: Solgudens fall. Solguden er personen Knut Hamsun, som løyser seg frå nesten alle menneskelege band for sjølvutfaldinga si. Også i år, under hundreårs-jubileet for den frie norske nasjonen, kan det vere grunn til ein ny repetisjon eller gjennomgang av tilfellet Knut Hamsun.

Hald fram å lesa Biografiar i stort