Due og drone

Fått fortent god kritikk

Eg har lese denne romanen og den gode kritikken som Kjartan Fløgstad har fått for den. Eg er samd med kritikken. Iallfall ei bok full av engasjement, idear og diktarleg overskot. Det finst ikkje maken nokon stad, trur eg, i norsk bokheim. (Eg tenkjer på Hans Scherfigs skildring av krigen i Danmark, Frydenholm.) Hos Fløgstad er til dømes krigen meisterleg plassert saman med skildring av folk og industrien på Sørvestlandet, og denne igjen saman med den sterkt strategiske Finnmarkssoga. Tidsspennet er stort i boka, og rommar dertil slekter. Fløgstad går dei klassiske ættesogene i norsk litteratur ein høg gang med tildelt nytt stoff frå samtida. Såpass har eg lese boka.

Eit par praktiske strofer tar eg ut, frå “BLANDAMASKINKOR” (side 454 i boka):

 (…)

 Her går det så det syng mot dørken
 Kjenner ikkje at det er eit slit
 Murarar i beit for mørtel
 Ropar ut på meire skit!
 
 
 Spikrar fast med stål og lemmer
 Og uhøvla forskalingsbord
 Vatrar av og ser det stemmer
 Med augnamål og loddesnor

 (…)
 

STILLAS

Thea Trøen Bjertnes
Thea Trøen Bjerknes

Eg fekk meldinga: at diktboka blei tillrådd av biblioteket. Tittelen STILLAS. Thea Trøen Bjerknes si andre bok var det. (Eg hadde ikkje lesi debuten i 2011.) Inntrykket mitt med eit gong var: typisk forlaget Flamme, sans for det konkrete og for nye tema i lyrikken. Etter opningsdiktet om T-banen (i Oslo) – lyder dikt nr 2 i boka slik:

 Jeg sier hei til naboen 
 i første
 holder opp døra
 for de i tredje
 som roper inn barna
 
 drar opp ermene på skjorta
 en tredje nabo ser rart på meg
 eller jeg ser rart på ham
 
 mot Torshovdalen
 er jeg et vepsestikk
 stikket kommer fra Akersgata
 den bygningen jeg ikke forstår
 
 glor på en fyr inne på Mono
 husker ham fra semesterstarten
 snur og går hjem 

Baudelaire

Eit typisk klassisk Parismotiv? Jo. Her henta frå Paris, 1950, photo by Mark Kauffman.

Det er ikkje alle omsetjingar og omdiktingar til norsk som er norsk, som blir norsk. Og det er synd. Charles Baudelaire skreiv boka Det ondes blomster (på norsk) første gong i 1857. Boka blei kanskje den mest vidgjetne diktboka i verdslitteraturen etter bibelen. Vi opnar da diktversjonen som vi valde frå 2011, gjort på norsk av Kjell Nilsen, og les frå børjan i – franske – Les Fleurs du mal:

Hald fram å lesa Baudelaire

Mindre sykling før snøen?

“Syklar til jobb” er tittelen. 
Foto: Morgenbladet

Det går mot den mørke tida. Vi sat og diskuterte, eit par kompisar og eg. For ein gongs skyld var emnet dikt, eit emne som eg no har følgd i mange tiår, medan dei andre to, etter kvart i livet, har konsentrert seg meir om romanfronten. Så kom vi, på grunn av meg, inn på sykkeldikt  generelt, eit tema som eg også har skrive om fleire gonger. Da synte det seg at oversikta mi over produserte sykkeldikt var langt mindre enn det eg trudde sjølv. For iallfall finst kjende utanlandske klassikarar enno i omløp syklande (når vi tyr til nettet): Jamfør franske Yves Montand på Youtube La bicyclette … Sykkeldikta er fleire enn eg trudde.

Hald fram å lesa Mindre sykling før snøen?

Den nye barnediktboka

Dikt for 9-åringar i Akershus? Ja, det opplevde vi fint. Og det skal Akerhus ha. Her er beretninga om tre poetar på turné og kva dei møtte av reaksjon frå publikum. Ført i penna av Helge Rykkja.

Dette er Terje Dragseth, poeten i konsentrasjon. Fotoet er lånt frå nettet, Forfatterforeningen.no
Dei tre neste fotoa i artikkelen er knipsa av Dragseth, medan vi alle, Anne Karin, Terje og eg, var på Ås bibliotek og jobba.

Som ein del av Litteraturfestivalen i Akershus drog vi tre – Anne Karin Fonneland, Terje Dragseth og Helge Rykkja – rundt i Akershus med den relativt nye barnediktboka Sølvbåt og stjernevind. Ho er stor, har mange interesse-vekkjande bilete, og ho har dikt av 18 forfattarar, til saman mange dikt… Biblioteka var arenaen for oss, ungane var for det meste elevar i 4. klasse, altså ni år gamle – . Ei av forsamlingane var berre 7-åringar.

Hald fram å lesa Den nye barnediktboka

løp svartøre løp

Reinsdyrsflokk like nordaust for Puollanvarre. Foto: Geir

Dette høyrast kanskje ut til å vere ei barnebok, men er ikke meint som det. Mangfaldige av gode vaksen-bøker kan gjerne brukast også som barnebøker. Rawdna Carita Eira – ho bur i Kautokeino – har no skrive diktsamlinga løp svartøre løp. Eira har vore reineigar, og det er som reineigar eller reingjetar ho fortel. Det første diktet (etter ein prolog) presenterer personar og innleiande situasjon:

Hald fram å lesa løp svartøre løp

Flukta frå rekkehuset

Jon Hjørnevik: nyaste diktsamling

er Jon Hjørneviks nye dikt. Få gjer seg så personleg gjeldande i det litterære liv – iallfall når det står om poesi – som vossamannen Jon Hjørnevik. På samtidig vis har han vore svært aktiv moromann og ein stadig produktiv poet. Det er berre eitt år sidan dei fire første diktbøkene hans kom om att på forlaget Samlaget, i form av det illustrerte samleverket Jon Hjørnevik samlar seg

Hjørnevik er ekspert. Kva er det Hjørnevik er ekspert på i poesien sin? Han dreg kjernefamilien sin song. Han dreg kjønnsrollene sin song. Frå ei enkeltbok til ei anna kan han også gå frå 70 % komikk til 80 % tragikomikk. Gjøglaren ville i alle fall ikkje stifte nokon kjernefamilie for eigen del, utanom den kjernefamilien som mest er far og mor sin. Hjørnevik er også ekspert på det alvorlege temaet som alkoholisme er, eit tema som den kjende og gode Per Sivle frå Voss ikkje tok nok tak i.

Hald fram å lesa Flukta frå rekkehuset

Antiimperialistiske dikt

Framme på Per Kristian Canis bok

Debutanten på Flamme forlag, Per Kristian Cani (som bur i Oslo) har gjeve ut ei heil bok med reisedikt. Ferda går til Marokko og Vest-Sahara, altså til både noko velkjend og noko særs lite søkt av turistar. 

Det er mange bakgrunnar for den fyldige diktboka. Eit utgangspunkt for ferda gjennom Marokko og Vest-Sahara kan finnast i diktet under:

Hald fram å lesa Antiimperialistiske dikt

Som eit slag

Den norske handelsflåten i si siste stordomstid, ved M/S Angeline av Harstad i 1960-åra.

Nokre menneske kjem til skjels år og alder og ber preg av det. Kanskje har dei både vore til sjøs og i industrien med både hendene og lungene sine. Her tenkjer eg eksempelvis på Per Jonassen og formuleringane hans. Dette kallar eg dikt om levd liv, det som Per Jonassen skildrar med Alt som ikke finns. Han er heller ikkje, som sagt før på denne nettstaden, nokon novise i kunsten å forme ord til dikt.

Her er først eksemplet LÆREDIKT under (dette er eit godt stykke ute i boka):

Du kan studere en øse vann
og kalle det sannheten om havet
men lykke er det ikke



Du kan drikke deg full
og være lykkelig en dag
gifter du deg kan lykken vare to dager



men den kloke råder sin sønn:
Bli gartnersvenn og vær lykkelig
alle dine dager



og sier til den det går ille:
Det er den første natta i galgen
som er den verste

Men Jonassen kan også berette. Og han kan til og med snakke med eit mykje mildare tonefall. Her er diktet tre sider seinare, med tittelen FOTNOTER:

En strandsittersønn stjal ei sjekte
og rodde ut vågen
Der slutter historien som et nålestikk
men fordi dette ikke er en kongesaga
vil jeg vite om han kom til Bergen



og om ferden gikk videre
til København eller Madeira
med en slupp eller barkentiner
Ble han bryggeslusk eller vertshusholder
Havnet han i jern eller på havets bunn



Hans dåd ble to linjer i tingprotokollen
hans dager saltkorn som smeltet
Var det ingen som hørte han si
god morgen og god natt
og la det fram til hans forsvar

Alt som ikke fins består av uvanleg gode sjølvstendige delar. Og likevel er fellespreget det sterkaste ved boka. Dette er ei bok om menneskeleg kontakt på tvers, liksom det skulle vere eit framhald av Bibelen si soge om den barmhjertige mannen frå Samaria eller liknande læremessige oppsummeringar. Alle som har opplevd sosiale katastrofar ein eller annan gong – og det har dei aller fleste gjort – får med seg noko med Jonassen sine dikt.

Poeten Bjørn Aamodt er nett avliden og borte som aktiv deltakande, men vi har Per Jonassen blant oss. Du som elskar Brecht, du vil like det Jonassen skriv. Du som elskar Kolbein Falkeid med strøymande mange bilete frå sjølivet, vil også like Jonassen. Slik kunne eg halde på med å ramse opp gode poetar i samband med Per Jonassen.  

Diktet på neste side, etter det siterte FOTNOTER, les eg som eit ømt og nært kjærleiksdikt; også eit dikt som dette rommar altså Alt som ikke fins. Her er det, diktet HUN SOM ROR:

Når kveldsnyhetene dør ut
og lyset er som fløyel
legger vi ut
på det svarte vannet
og under stupbratte fjell
lar jeg agnet synke
med et håp om napp og lykke
når jeg ser hvor fint og forsiktig
dråpene slipper årebladet

I neste no, det følgjande diktet (side 41), vider det heile seg ut igjen, med all samfunns- og livsfilosofien igjen. Nei, alt dette kan eg berre be folk kaste seg over rett og slett. Når du har lese ein god del, vil du kanskje prøve avslutningsdiktet, som er titteldikt (samt baksidedikt), om att! Gratulerer til forfattar og forlag.