Baudelaire

Eit typisk klassisk Parismotiv? Jo. Her henta frå Paris, 1950, photo by Mark Kauffman.

Det er ikkje alle omsetjingar og omdiktingar til norsk som er norsk, som blir norsk. Og det er synd. Charles Baudelaire skreiv boka Det ondes blomster (på norsk) første gong i 1857. Boka blei kanskje den mest vidgjetne diktboka i verdslitteraturen etter bibelen. Vi opnar da diktversjonen som vi valde frå 2011, gjort på norsk av Kjell Nilsen, og les frå børjan i – franske – Les Fleurs du mal:

Hald fram å lesa Baudelaire

Ver rein, ikkje skiten! er kravet?

Kvinnekampen i Noreg hadde sin avantgarde som ikkje minst sørga for ei almenn røysterett i landet, for hundre år sidan var dette ein gigantisk siger. Ein avantgardisme tenkt for det breie folket, kunne ein leggje til. Merk: Alle er ikkje like, like er dei aldri, og få vil vel nekte for at kvinnekampen hadde sine sjølvstendige og særmerkte personlegdomar…

Føregangskvinner og -menn, kan ein seie. Korleis går det føre seg i kunst og litteratur og musikk med avantgarden?

Hald fram å lesa Ver rein, ikkje skiten! er kravet?

Spørsmål frå redaksjonen til ein avantgardist

Avisfoto frå KV

[Om denne publiserte artikkelen: Frå starten av var teksten eit tinga innlegg som eg heldt på seminar om norsk avantgarde; eg svarte på spørsmålet frå Per Bäckstrøm om kvar eg fekk impulsar frå til diktboka mi BOK (1966). Innlegget mitt blei deretter trykt i det omfattande verket Norsk avantgarde, på Novus 2011. Verket er redigert av Per Bäckström og Bodil Børset. På nettstaden bruker eg det meste frå innlegget i Norsk avantgarde. HR]

Hald fram å lesa Spørsmål frå redaksjonen til ein avantgardist

Poesi-kvalitet og politikk

Debutanten
Rune Berglund Steen
Foto: Antirasistisk senter

Kvar går den unge lyrikken? Det er litteraturfestivalane som vil kunne greie ut dette. ÆÅ-festivalen i Trondheim har iallfall tatt føre seg debutantane i 2009 og 2010 og vurdert kvaliteten på denne litteraturen. Det er snakk om 19 bøker av poesidebutantar, melder Dag og Tid (6/5-2011). Av desse 19 er 3 kvinner og 16 menn.

Den som uttaler seg frå festivalen til redaktør Svein Gjerdåker, er medlem av kunstnarleg råd i ÆÅ, Martin Ingebrigtsen. Han tykkjer heilskapen i debutantflokken er god, med mange varierte uttrykk. Og dette generelle vil også underteikna (på denne nettstaden) kunne slutte seg til. Eg har lese mange av poesi-debutantane og viser ved lenker i det eg skriv her til omtale av debutantar. Følgjande spissformulerte svar til avisa frå Martin Ingebretsen ønsker eg å kommentere (med atterhald for at avisa ikkje har mistydd representanten frå ÆÅ):

”Nokre skriv tilsynelatande sjølvutleverande. For tida gjeld det å utfordra grensene mellom det private og det personlege, at ein freistar å formidla seg sjølv. Du finn ingen tydelege politiske dikt. Eg ville vorte overraska om nokon debuterte med politiske dikt i dag.

Dette svaret undrar meg stort. Vi var i 2009: Poesidebutanten Hege Siri – som ÆÅ-festivalen roser for god kvalitet – hadde til dømes dette politiske diktet til forsvar for samisk tradisjon, gjennom å skildre poengtert eit tilsynelatande kaos, kanskje ein politikk:

 
mor joiker ikke
men hun lærer seg språket

min mors mor joiker ikke
men hun snakker språket

min far joiker ikke
men han snakker norsk

min fars far joiker ikke
han synger salmer

jeg joiker
men forstår ikke språket

min datter joiker
og snakker alle språk
 

Døm sjølv. Og eg har skrive om Hege Siri bl.a. her . Poesidebutanten Rune Berglund Steen tar konkret opp forklårte paragrafar i det europeiske Schengen-samarbeidet, via ei sterk kjærleikssoge mellom ei afrikansk kvinne og ein nordmann. Vi skriv 2009.

Diskusjonen varer ved omkring Schengen, Schengen-systemet som står som ein mur imot den store omverda utanom EU og EØS, men likevel har fri flyt både for kriminalitet (eit tema frå Senterpartiet no) og for sosialhjelp (eit tema frå Framstegspartiet no). Dette er politisk som noko. Rune Berglund Steen er dessutan ein kjend aktivtist utanfor poesien, levande opptatt av flyktningearbeid og antirasistisk arbeid..

Poesidebutanten Paal Bjelke Andersen gav ut Dugnad i 2010. Alt med rammeteksten i botnlina tematiserer Bjelke Andersen Afghanistankrigen, som er noko av det mest politiske som verda gjennom ei rekkje år fram til no, har hatt, og vil også bli det framover. Han integrerer spørsmålet om krigen i fleire av avdelingane i boka. Eg trur Martin Ingebretsen må ha oversett at Paal Bjelke Andersen er ein av debutantane.

Damene er som sagt tre, berre tre for heile årskulla i 2009 og 2010. Det er nemnde Hege Siri, det er Ingvill Solberg, og det er Victoria Durnak . Om desse tre, og om det tilhøvet at berre tre av dei nitten debutantane er kvinner, seier Martin Ingebrigtsen følgjande: 

”(…) Det verkar som det er vanskelegare for kvinner enn menn å verta utgjevne. Kvifor veit eg ikkje, for kvaliteten på dei tre kvinnene på lista er jamt over høgre enn kvaliteten på dei seksten mannlege debutantane.”

Det verkar slik også for meg. Og eg er heilt samd med festivalen i at kvaliteten på dei tre kvinnene sin poesi som smatt gjennom nålauget, er over gjennomsnittstandarden på poesidebutantane.

Konklusjon

Da er vi altså samde om to ting, nemleg om at heilskapen i debutantpoesien er god, og om at dei fåtallige kvinnelege poesidebutantane i 2009 og 2010 ligg høgt i landskapet…. Derimot er eg usamd med Martin Ingebretsen (ÆØ) i at dei politiske dikta er heilt fråverande hos poesidebutantane. Eg er svært usamd og skuffa.

Jan Erik Vold som avantgardist

Jan Erik Vold. Foto henta fra NRK.no

Forskinga på poeten Jan Erik Vold er aukande. Jubileumsbok nr 2 om Jan Erik Vold (passert 70) er også gjeve ut. Redaktørar er Ole Karlsen og Thorstein Norheim. Boka har fått tittelen “Volds linjer”. (Forlag er: Unipub.) Den første jubileumsboka var Varmestafetten (redaktør var Bendik Wold). Vi kjem tilbake til innhaldet i Volds linjer. Her publiserer eg på nettet min eigen artikkel frå boka. Eg ser over Jan Erik Vold som avantgardist. (Ti år tidlegare, da Jan Erik Vold var tema på Flisa-festival, medverka eg med ein analyse som legg større vekt på at Vold sine 1960-talsbøker er versjonar som han jobba med parallelt, sidan eg kjende han i samband med Kommet forlag hausten 1966 .)

Hald fram å lesa Jan Erik Vold som avantgardist

Å skifte språk

Opphav til eit nasjonalmål i Noreg

Språkstrid? På ulike nivå held språkstriden fram – . Og kva for målform skal vi velje? Korleis handterte eg det norske språket gjennom rådande vindar? Eg vil ta det kort gjennom ei personleg soge. Som forfattar starta eg på bokmål, som var opplæringsmålet mitt gjennom 1960-åra, med dikt som imiterte, men likevel var både personlege og handskrivne «på trykk» (ikkje handskrivne under):

Hald fram å lesa Å skifte språk

Cornelius Jakhelln dreg til

«Eg elskar anarkistane, dei autonome, dei svartkledde akaiar som vil riva Trojas murar.»

Det er ingen gammal mann som skriv dette under, men ein yngre kar som tar opp eldre tradisjon. Diktet under er henta frå den nye og satsande boka TRISYN av Cornelius Jakhelln (frå side 68, siste bolk):

Hald fram å lesa Cornelius Jakhelln dreg til

Kor er litteraturkritikken?

Offeret myrda av NY seriemordar 

Får eg fortelje det som hende? Det følgjande har nyleg hendt oss: Vi skulle ha noko å more oss med, og dermed fekk vi tilbod om å låne ei lydbok med Snømannen, krim av Jo Nesbø. Eg veit godt at dette er ein mykje lesen litteratur, men sjølv kjende eg hittil ikkje Jo Nesbøs bøker. Med lydboka kunne vi følgje med både under bilkøyring og via cd i stova; det blei fort ein del lydbok-skiver. Politiet i Bergen, som ikkje er eit spesielt ukjent politi, blei tematisert; heile soga strekte seg tilbake i tid, relativt opplysande for meg; også sexkjøp blei tematisert i boka. Etterkvart blei det til saman i denne romanen ei lang rekkje mord da, relativt søkte slags ritualmord – neppe seksualmord – i komponert serie. Og eg reagerte negativt på det. Kvifor skriv Nesbø om spesielt ukjende ritualmord framfor å velje sjalusimord eller spennande heilstøpt eller utspekulert vinningskriminalitet, som er ein så rett vanleg og øydeleggjande kriminalitet?

Hald fram å lesa Kor er litteraturkritikken?

Varmestafetten VARMESTAFETTEN

Ein kommentar til boka

Bendik Wold har redigert stafett: Varmestafetten


I høve Jan Erik Volds 70årsdag seinhaustes i fjor gav Gyldendal ut boka VARMESTAFETTEN, redigert av Bendik Wold, med mellom anna 15 essays om Jan Erik Vold skrive av yngre forskarar. Og dette er blitt ei svært spesiell bok, som femner lenger enn det bøker om Jan Erik Vold tidlegare har gjort. Med «lenger» kan ein her gjerne lese: lenger ifrå universitetsseminara. Mellom anna er boka eit nybrottsarbeid på norsk om konseptuell litteratur. Ja, konseptuell kunst blir stadig omtalt i ulike norske media, men sjeldan blir konseptuell litteratur og det konseptuelle i norsk litteratur omtalt; nesten ikkje nokon plass skjedde det hos oss før 2009, og denne forbausande lenge vedvarande mangelen var eit merke for kongeriket Noreg. Men no er da isen brote og råka blitt ganske stor.

Hald fram å lesa Varmestafetten VARMESTAFETTEN

Er det grenser (for det konkrete)?

Lars Mikael Raattamaas 2005-bok

Kan/ kan ikkje konkretpoesien vere politisk? La oss seie Al-Jazeera. Det må vere arabisk, la oss tru det. La oss seie at Al-Jazeera tyder ”jorda” eller ”vatnet”, eller for den saks skuld ”himmelen”. Men tydinga her treng ikkje vere viktig. Ordet kan vere ein metafor. La oss seie at ordet er namnet på ein uavhengig arabisk TV-stasjon. Og la oss lage eit seminar da og overtale fornuftige menneske til å diskutere eit dikt som er døypt ”Al-Jazeera”. Da går det vel bra? Tru det.

Hald fram å lesa Er det grenser (for det konkrete)?