Dagen har skugge

Nettstaden gratulerer alle med nasjonaldagen – idet vi allereie har tenkt på våre nærmaste og ønska våre nærmaste lykke til. Mange dikt blir brukte på 17. mai. Gunstein Bakke sine dikt som kom i år, Murskueteknikkane, er inspirerte av hans nærmaste tilbake i tid. Vi byrjar t.d slik, tidleg i boka, side 15:

Hald fram å lesa Dagen har skugge

Påmelde diktbøker

Innafor lyrikk-kategorien er påmelde bøker til kulturfondet 38 stk.. 

Slik ser lista ut på Kulturrådet sine nettsider, ei skisseprega liste, i alfabetisk rekkjefølgje etter forfattar (for det meste). Dette ser du også under. Boktittel kjem midt i, og forlag kjem til sist på linja. Aller først mellom diktutgjevingane kjem to antologiar. 

Vi snakkar om bøker som er under utgjeving, eller alt er utgjeve, i år!

  • Antologi: Moderne islandske dikt (arb.tittel) v/K. Breidfjord. Bokvennen
  • Antologi: Konseptualismeantologi v/Paal Bjelke Andersen. Flamme
  • Bakke, Gunstein. Murskueteknikkane.  Oktober
  • Berget, Kristin uten tittel. Cappelen Damm
  • Berge, Gunnar. Claude X-faktoren. Forlaget Attåt
  • Blatt, Thomas Marco. 1920 Sørumsand. Kolon
  • Boutroue, Yves. Dette vinduet er min kvinne  * papir/e-bok. Communicatio
  • Christensen, Lars Saabye og Tom Stalsberg. Min Buick er lastet med. Aschehoug
  • Dragseth, Terje. Bella Blu. Cappelen Damm
  • Eidslott, Arnold. Postludium  * papir/e-bok. Gyldendal
  • Elfyn, Menna. Uten tittel (org. Cell Angel) v/Jan Erik Rekdal, Solum
  • Fenne, Jo Torkjel. Statueveltere. Tiden
  • Furre, Ingrid. Kollektivet. Flamme
  • Hjemås, Rune. Det er ikke vår, det er global oppvarming. Tiden
  • Horats Satirer. Bok 1 v/Johann Grip. Tiden
  • Hæggernes, Kristian S. Skogen åpner lenge før jeg våkner. Cappelen Damm
  • Indreeide, Erling. Vi er presens. Oktober
  • Myrhaug, Christian. Aske Være lik  * papir/e-bok. Bokvennen
  • Ondaatje, Michael. Samla verk av Billy the Kid v/Espen Stuelaand og Anne Arneberg. Samlaget
  • Pasolini, Paolo Pier. Theopoiesis. Dikt i utvalg v/Camilla Amanda Chams Henrichsen. Bokvennen
  • Pessoa, Fernando. Alberto Caeiros poesi v/Øystein Vidnes. Flamme
  • Powell, Ren. An elastic state of mind. Wigestrand
  • Refsum, Kristian. Kåte dikt. Oktober
  • Rein, Arild. Songar frå kulturkafeen. Samlaget
  • Rem, Håvard. 30 40 50 Håvard Rem. Schibsted
  • Riise, Charlotte. Eg treng tid til å sakna deg  * papir/e-bok. Gyldendal
  • Riis, Annie. En som het En  * papir/e-bok. Aschehoug
  • Roubaud, Jaques. Noe svart v/Thomas Lundbo. Oktober
  • Rzadkowska, Joanna. Gjentakelsestvang  * papir/e-bok. Bokvennen
  • Raavand, Lars Haga. Hvalfall  * papir/e-bok. Aschehoug
  • Sande, Hans. I dag såg eg to spadar. Selja
  • Schonstein, Patricia. uten tittel. Margbok
  • Shakespeare, William. Hamlet. Oktober
  • Uthaug, Geir. Lord Byron: Childe Harold (canto 3-5)  * papir/e-bok. Bokvennen
  • Vicinelli, Patricia. uten tittel v/Tommy Watz. Oktober
  • Villanger, Aina Langsang: et flytans habitat. Oktober
  • Yndestad, Elisabeth. Forvillelsen. Cappelen Damm
  • Åmodt, Tina og Ida Säll. Syntesen. Tur forlag

Ein smakebit kjem under frå storbymodernisten Rune F. Hjemås sin lyrikkdebut etter to eigne romanar på nynorsk; lyrikkdebuten som har fått tittelen Det er ikke vår, det er global oppvarming:

HOLDEPLASS (sprawl 1)



det var denne gaten, skitten
og det nedslitte busskuret
det var lyktene som blomstret om høsten
og løvet som falt fra boligblokkene
det var dette jeg prøvde å huske
det var tilgrisede transformatorkiosker
det var grafitti i gangtunneler: å være
et barn av sin egen barndom, sies det
for enhver barndom finner sted
i en forstad til livet
hvor en storby skinner i det fjerne,
det var lyset fra en verden uten oss
når det farget av på drabantbyhimmelen
når følelsene sprang ut, stille 
i ly av lyktestolpene

Ved bokåret sist, dvs 2011, var eg så påpasseleg at eg etter kvart har omtalt 33 av diktbøkene dette året .

Kor er Noreg i krig?

Rettsstaten som institusjon må heile tida framover sjåast og sikrast under rettsaka som går føre seg i Oslo Tingrett. Direksjonen kan ikkje flyttast over til fjernsynet og til Dagbladet/VG og til andre media. Media skal ikkje kunne ha styring med rettsaka.

Hald fram å lesa Kor er Noreg i krig?

Norsk på norsk

«Norsk på norsk» er eit musikalsk radioprogram på søndagar, plassert ca etter ein god spasertur og slik at programposten passar til middagslaging… Litt av det nye får ein greie på medan ein koker. Musikk? Ja, men det er først og fremst teksten som er norsk. Musikken kan til dømes vere rockete, slik som den humoristiske «Riksveg 33» på Eldar Vågans nye soloplate. Vi får nok smake på denne ein del gonger etter kvart.

Hald fram å lesa Norsk på norsk

Pionerarbeid med stemmer

Nynorsk språk har komme under åtak frå regjeringa… Eg støttar bruken av nynorsk i media, og eg støttar den viktige nynorskavisa Dag og Tid. Kanskje treng ikkje Dag og Tid i og for seg handslag frå meg, men det gjer seg generelt med støtte i desse dagar. Og derfor leverte eg, på spørsmål frå avisa, følgjande bokmelding, som sto 30/3-12: Pionerarbeid om kinesisk kvinnepoesi. Det er Harald Bøckman som har omsett dikt frå verdas første diktantologi og vald ut til gjendikting innslag skrivne av kvinner.

Hald fram å lesa Pionerarbeid med stemmer

Vaksenopplæring

Nobelprisvinnar og organisasjons-menneske og etisk sterke Sigrid Undset som ung.

Det har vore årsmøte i DnF, det vil seie i Den norske Forfatterforening. Og styret heldt fram med å kurse og lære opp forfattarane også no. Forfattarstanden er inne i fasen vaksenopplæring og vil framleis vere der. Heilt frå Anne Oterholm blei vald til leiar for dei skjønnlitterære forfattarane for sju år sidan, har ein satsa på kursing og organisasjon. Forfattarklubbane på dei store forlaga har komme på beina etter ein lengre pause. Dette gjer sitt for at forfattarstanden kan ruste seg for kampen sin.

No i helga var det årsmøte att og ei samling med 140 forfattarar. Ein representant for firmaet som sel mange bøker på nettet, Bokkilden , var hyra inn. Det var ei rask og sterk dame i snakketøyet… Eg noterte meg nøkkelsetningar på løpande band hos henne:

«Folk er inne på nettsida vår i gjennomsnitt to minutt… Så det er ein kamp om merksemda på nettet!»

«Vi er trygge på at vi har gode prisar.»

«I eit fastprisregime er den smale litteraturen like viktig for oss som breiddelitteraturen.»

«Vi kjøper søkeord.»

«Forlag sender bøker til bloggarar.»

«Ein bruker ordet gepard-utvikling – det vil seie utvikling rivande fort.»

«Vi vil ha videoklipp på bokposten.»

«Redd vi ikkje har så veldig mykje på samisk.»

«Vi har eit omgrep som den stille bestseljaren. Eit døme er Linda Olson.»

«I Bokkilden er 3 folk tilsette.»

Kategoriane av litteratur hos Bokkilden var følgjande søkeord: «kriminalroman, spenning, thriller, western, grøsser, spioner & agenter, teikneseriar». Også desse følgjande kategoriane var spesifiserte og tekne med som overskrifter å trykkje på: «kriminalhistorier fra virkeligheten, krigsromaner, science fiction & fantasy». 

Midt i nøkkelsetningane hos Bokkilden reagerte ein forfattar i salen med å spørje etter lyrikk. Og der skulle Bokkilden «bli betre», parerte innleiaren straks. Eit slikt svar bør vi kunne følgje opp med vidare kontakt. Og det finst da også kategoriar i lyrikken, det skulle iallfall eg meine. Kanskje like mange som i prosaen, dersom ein byrjar å jobbe med det.

Bokhandlar Sund frå Norli Libris var også invitert til å snakke for forfattarane på årsmøtet til DnF. Han hadde noko betre tid og ro på seg enn den før nemnde raske innleiaren, og Sund las Jon Hjørneviks dikt om den utrygge diktsamlinga i bokhandelen. Bokhandelrepresentanten hadde teke med seg statistikk for forsamlinga. Elles verka han godt nøgd med stoda i boklandet og i bokhandelen. Og han følgde ikkje opp diktet om den uttrygge diktsamlinga i bokhandelen.

«Tala fortel om 640 bokhandlarar med ca 3000 tilsette. Dette blir ein bokhandel pr seks tusen norske innbyggjarar. 94 % av nordmenn har bokhandel i akseptabel avstand.»

«Mangfaldige bokhandlar.»

«Bokrådet er det som vel ut 1 % av boktitlane; elles kan bokhandelen velje mellom tre abonnement.»

«Butikkane på kjøpesentra sel overvekt av barnelitteratur.»

«90 % av den vaksne befolkninga las ei bok i fjor. 70% las på bok minst ein gong i veka.»

«Bokhandelen er ikkje flink nok med debutanten si bok nr to og tre.»

«Det er eineståande mange bokkjeder i Noreg… Eigarstukturen påverkar ikkje bokinnhaldet i butikkane.»

«Forlag og bokhandel samarbeider når det gjeld kva for bøker ein har tru på.»

Boksalet er ei blemme, tykkjer nok likevel forfattarane, som vil gjere noko. I same farten vil eg nemne eit innslag til under bolken boksal på årsmøtet. I tillegg til diskusjon med Bokkilden og Norli Libris hadde forfattarane direkte bokprat med bokhandlarar. Friviljug påmelde forfattarar trefte bokhandlarar som sto i kø for tre minutts «speed-dating» med kvar forfattar. Og dei som var med på dette av forfattarane, likte det. Dei eg snakka med, likte å snakke fort og konsentrert om boka si…

Heile årsmøtet stod i ønsket om ein norsk boklov sitt teikn, og det vil seie ønsket om eit enda sikrare fastprissystem. Her er lenke til opptak frå seminaret om boklov på Litteraturhuset nyleg, 20. mars.

Ligg bøkene trygge?

Det er ikkje altfor ofte at ein høyrer poesi bli lese på årsmøtet til Den norske Forfattarforeining. Men da Lina Undrum Mariussen tok imot Tarjei Vesaas sin debutantpris på årsmøtet sist helg, las prisvinnaren dikt frå boka .

Og alt før, under bolken om boksal, så las ein av dei innbedne til diskusjonen, ein bokhandlar i Norli Libris, eit dikt utgjeve 2002 av Jon Hjørnevik. Diktet går slik:

Inne i ein bokhandel
ligg eg - ei bok i frykt,
eg er ei samling dikt
som ikkje har det trygt.


Eg føler meg så utrygg
mellom bøker, tonn på tonn,
frå ekle "Ord om lykke"
til svære leksikon.


Eg er ei bok i redsle, 
gøymt inne i ein krok,
bak ein diger dunge
med Kjærstads nye bok.


Eg ropar til ein kunde:
"Kom og redd meg no!"
Folk kjem bort og blar ei stund,
og vel ut Erlend Loe.


Men alt går vel til slutt,
ein kunde gjer meg stolt,
han legg meg inntil Ari Behn,
og oppå Anne Holt.

Slik er stilen til Hjørnevik. Blei du interessert i forfattaren, kan du få ein omtale av den nyaste boka, Flukta frå rekkehuset

Større fridom ved gjendikting?

Thomas Lundbo er i  litteraturbilaget til Klassekampen 17. mars -12. Lundbo skriv om gjendikting av poesi, i eit stort essay om Jacques Roubauds diktbok Noe svart faktisk gjendikta til norsk i år av Lundbo sjølv. Originalen Quelque chose noir er ei sorgbok frå 1986 – .

Enkelte parti i Lundbos essay handlar om gjendikting meir generelt, og avsnitta under var så opplysande at eg skulle referere dei:

Ordrett

På norsk har vi et eget ord for poesioversettelse, gjendiktning, et ord som antyder at oversetteren kan ta seg større friheter for å bevare originalens formspråk enn i prosaoversettelse. I moderne poesi skrevet på ubunden form, uten rim og fast versemål, må gjendikteren ofte snarere holde seg enda tettere til verkets ordstilling og setningsbygning, siden enkeltordenes innbyrdes plassering og meningsutveklsling får så stor vekt, og omskrivninger vil ødelegge oppsettet. 

I et av diktene i “Noe svart” støtte jeg på ordparet facile og difficile, som normalt ville oversettes med “lett” og “vanskelig”. Det passet overhodet ikke her, siden Facile sto til den elskedes døde kropp (“uten masse”), og difficile sto til natten. Løsningen ble å gå etymologisk til verks. Begge ordene har rot i det latinske verbet facere, “å gjøre”, en grunnbetydning jeg kunne få med i ordene medgjørlig og umedgjørlig, som ivaretok både den grafiske forbindelsen og den semantiske motsetningen mellom ordene.

Her fann eg eit ferskt notat om lesing av Jacques Roubauds bok 

Morten Krohg om GRAS

Fra En utstilling i Christiansands Kunstforening 1969: Staten er en kapitalist

Folkebiblioteket Deichman Grünerløkka, arrangerte 7. mars 2012 ein temakveld om organisering, som ei oppfølgjing i rekkja av tidlegare arrangement.. Morten Krohg snakka om GRAS-gruppa, som varte 1969-1974. Eg var hyra for å snakke om tidsskriftet Profil, om måten Profil organiserte seg i 1969-1970. Trond Haugen heldt eit innlegg om bladet Ditt & Datt og forklarte korleis bladet skifta til å bli Hundre blomster og levde slik for eit par år. 

Her byrjar Morten Krohg, som var med i GRAS, med entusiasme om kollektivet:

Hald fram å lesa Morten Krohg om GRAS

Da alt blei vendt

Folkebiblioteket Deichman Grünerløkka, arrangerte 7. mars 2012 temakveld om organisering, som ei oppfølgjing i rekkja av tidlegare arrangement.. Denne kvelden var vi tre innleiarar. Vi hadde funksjon som historiske kjelder. Morten Krohg snakka om Gras-gruppa, som varte 1969-1974. Eg var hyra for å snakke om tidsskriftet Profil, slik som Profil organiserte seg i 1969-1970. Trond Haugen heldt eit innlegg om bladet Ditt & Datt og forklarte korleis bladet skifta til å bli Hundre blomster og levde slik for eit par år. I det følgjande kjem først innleiinga mi. (Illustrasjonane har eg fått låne av Morten Krohg.)

Kjend politisk plakat for kunstnar-aksjonen: Staten er en lommetjuv.
Hald fram å lesa Da alt blei vendt