Oslo poesifestival

Oslo internasjonale poesifestival startar opp i morgon med tematiske vinklingar og til dels andre utøvarar enn dei andre festivalane. Her er programmet for fredag, laurdag og søndag .

Ps 15/10-12 etter Oslo:

Festival-Noreg slo til med nok ein lyrikkfestival. Poeten Ito Hiromi var på festivalen og blei bra omtalt og intervjua av Klassekampen laurdag 13/10-12. Ho finst gjendikta av Ingrid Kaminka, med nokså lange dikt, i det store suksess-verket Verden finnes ikke på kartet frå 2010. Diktet “Coyote” byrjar slik: 

Mormor var medium, 
mamma magiker,
en tante var geisha,
én tuberkuløs,
en annen ufruktbar.
De var vidunderlig vakre, alle som en.
Ifølge mammas trylleformel må du alltid ha
sake, ris og salt
og du skal frykte slanger, vann og det som er i øst.


(...)

Dette er bra, og ein gler seg til å lese vidare. Gjer det! gå til Verden finnes ikke på kartet… Kva minner alt det indirekte i byrjinga av diktet over meg om? Mest av alt minner dei ni diktlinene meg om opnings-setningane på jazzsongarinna Billie Holiday sin biografi Lady Sings The Blues

To røynsler frå skolen

Kompakt skoleutbygging
oppe på Feierheia i Kragerø.

Mange kommunar driv på med skolesamanslåingar. Også Kragerø kommune er i full gang med dette på grunn av saldering av kommune-budsjett. Kanskje er det også blitt ein stor trend, liksom det var rundt 1960 i Noreg, at skolepolitikarar vil ha store einingar, motsett kva skole-forskinga i dag seier er rett for ungar si læring. Det følgjande var eit debattinnlegg (berre lite justert).


To røynsler frå skolen

Eg byrja å jobbe som lærar på Kragerø Ungdomsskole i 1974, da skolesentret på Feierheia var overfylt til randa. Og det er ikkje til å komme forbi at det var trangt om saligheta der og mykje hærverk og hardt i krokane, før kommunen bygde Kalstad barneskole og Sannidal ungdoms-skole, og såleis letta på presset for skolane på Feierheia. 

I 1980-åra hadde eg to eigne born på Kalstad dengong nybygde barneskole. Skolen og lærarane der hadde eit ekstra godt samarbeid med nærmiljøet og foreldra i kvar skoleklasse. Dette var ein tradisjon for nært og godt samarbeid som eg har forstått varer ved.

Og nå er det altså meininga å tett overbefolke uteområdet på Feierheia igjen og radere ut Kalstad skole med ingen dokumentert sparingsgevinst eller pedagogisk vinning! 

Innsparingar ved å fjerne kommunale skolar på øyene kan eg heller ikkje sjå er store. Og kva med konsekvensane for miljø og busetjing? Til overmål: Kommunen set det nasjonalt viktige og eine-ståande vellykka Kragerø Læringssenter i fare ved å splitte det & sende det, venteleg gjort for å kunne flytte barneskoleungane frå Kalstad til Feierheia. Men når ein gjer 1 dårleg ting for å kunne gjere ein annen dårleg ting, blir ingen av dei 2 tinga betre.

Helge Rykkja, pensjonist og Raudt-medlem


Stoda i kommunen (i oktober) er at saka er sendt vidare til sivilombodsmannen av foreldregruppa ved Kalstad skole. Samanslåingar krev store investeringar som først kan leggjast inn i kommunen sitt budsjett for 2013. Og slikt budsjett vil først bli klart i desember. Her skal følgje på enda nye kapittel i skolesoga om samanslåingar og nedleggjingar.

Ps 18/10-12: Eg skreiv at avisinnlegget over var eit debattinnlegg. Eg kunne like gjerne sagt at det er eit debattinnlegg. For saka om skolenedleggjingane er ikkje daud. I går gjekk barnevernsleiar Rune Torp Olsen ut med ei skarp åtvaring mot opphopinga på Feierheia i lokalavisa Kragerø Blad Vestmar .

Ps 18/9-15: Det har vore kommuneval… Både Kalstad og Tåtøy skole blei altså lagde ned og skoleelevane sentraliserte, for å kunne bli Telemarks største 1-10skole! Noko som kosta dei borgarlege styringa over Kragerø kommune… Forresten blei også Skåtøy skole lagd ned for deretter å bli (privat) Montessoriskole. 

Det skjer i Odda

Slik som under byrjar eit dikt i 2012. Og forfattaren skal møte fram på “Litteratursymposiet” i Odda laurdag kl 14 den 13.oktober; han skal komme saman med den svenske arbeidarforfattaren Johan Jönson og ein annan forfattar frå Vestlandet, Erlend O.Nødtvedt. Odda er flinke på litteratursymposium og på industri, sjølvsagt, og kommunen er ein stor Hardanger-kommune som byrjar heilt inne på vidda ved grensa til Telemark. Sjå wikipedia om Odda . Mannen for Straumen går er Tormod Haugland frå Radøy, nord i Hordaland fylke.

Hald fram å lesa Det skjer i Odda

Relansering av eigne dikt

Kragerø låg utfylt
over svaberg og høge furuheier

som ein solid søknad
til riksantikvaren

Og vi stega Løkka
frå Steinmann ned heile Thomesheia

stoppa i Barthebakken
helvete så fint gjort
Kragerø med norsk motiv:
Bratt ned til bysentrum og bryggene!
Hald fram å lesa Relansering av eigne dikt

Ny rekneskap

Enkelte forfattar verkeleg elskar å ta del i den store debatten, og dei har også mykje å bidra med til debatten og til almenn folke-opplysning. Kjartan Fløgstad har skrive artikkelen Eit sant mirakel . Opphaveleg sto denne artikkelen, som fyller 2 – 3 avissider, i Aftenposten. (Seinare har artikkelen stått i mål-organet Norsk Tidend.) Kva er ærendet hans?

Kjartan Fløgstad dokumenterer den storskogen av nye nynorsk-forfattarar som har dukka opp, fleire og fleire, etter 1960-åra. I dag er dei ein mykje større del av norske forfattarar, desse nynorsk-brukarane, sjølv om det samla talet på forfattarar har auka sterkt. Kjartan Fløgstad har jobba grundig med artikkelen for riksorganet Aftenposten, og byr på både overtydande statistikk frå Ivar Aasen-sentret, på lister med nye forfattarar ved namns nemning og på historiske kunnskapar om samfunnsutviklinga i Noreg. I tillegg har artikkelen eit stort og velformulert engasjement for litteraturen og nynorsken.

Interessante bimotiv i oversikten over litteraturen er den sentrale litterære rolla som nynorskskrivande Profil-forfattarar (frå midten av 1960-åra) har hatt i 10-år og 10-år som kom etter, med folk som Einar Økland, Tor obrestad, Paal-Helge Haugen, Eldrid Lunden og Arvid Torgeir Lie. Vel, her må de berre lese Fløgstad.

For eigen del legg eg til eit døme på debutant frå bokhausten vi er inne i, Marianne Clementine (fødd 1987) med diktboka Bilydar, der hovudtema er kjærleik. Boka har ei ramme og kan samanfattast med den kortaste teksten i boka: “kjærleiken er ingen leik/ for faen”. Til dømes er arr på personane eit motiv, her er arr på eg-personen:

eg trekkjer linjer mellom
skavankane mine 


(ruglehuda. arret på kinnet.
det eine håret på haka)


for å minne kroppen
om at det finst dagar og netter
fulle av tyngdekraft


og at vi
kjenner kvarandre like lite
som forskarane kjenner
Mariannegropa

Ein kan seie at Bilydar handlar om det som Kåte dikt av Christian Refsum (frå i år) ikkje handlar om. Marianne Clementine blir  med på Oslo Internasjonale Poesifestival, arrangementet laurdag 13.okt. kl 16.


Omsette eller gjendikta dikt til nynorsk har tidlegare ikkje vore så velsette hos forlaga, men det kjem seg også her. Medan vi er i gang med bokhausten, vil eg nemne Øystein Vidnes si stivperma omfangsrike gjendikting av Fernando Pessoa, kalt: “Alberto Caeiros Poesi”. Her er ein mediterande smakebit av Caeiro/Pessoa:

EG HAR ALDRI skjønt at det går an å tenkje på ein solnedgang
som trist.
Det måtte vere fordi ein solnedgang ikkje er ein soloppgang.
Men om det er ein solnedgang, korleis kunne det ha vore
ein soloppgang?

Haustutstilling (av dikt)

§ BELLA BLU (Handbok for verdsrommet) er science fiction-poesi, ved ei reise i romsonden BELLA BLU med loggførar og nattbodet og den geometriske jenta, mannskap, passasjerar, soldatar osv. Terje Dragseth er forfattaren og multimedia-kunstnaren bak det freske, nyskapte, omfangsrike verket. Slik er loggen frå “DAG 22”:

Den geometriske jenta skinner azurblått i sitt laboratorium.
Hår elektrisk i støvregnet.


I hikst fra det grå taket faller iskalde dråper mot pannen.
Pannen til fangen fra oktober.
Instrumentnålens spydspiss dirrende.


Vi møtes analogt om ikke lenge.

§ BARTH VADER-ESKALASJONEN av Anja Høvik Strømsted spelar på/mot ein filmskurk som har ingen biologisk far, i populær-universet Star Wars. Star Wars er ein velkjend science fiction for ungar sitt krigerske førskolestadium. Her låner eg tekst på side 80 (Merk! ikkje trykkfeil):

vi hakker det høyeste punkte på stammen
for å bevare naturen i oss
du jør klart et mantra
som du kan tre åver stammen som et extra lag
til beskyttelse
mot arctiske terner & dårlig selvtillit
amor umor amor umor
mens du faller glitrende i havet
vor dype strømmer beveger
deg etterfulgt av klærne dine
& den grønne papagøyen

Anja Høvik Strømsted kan høyrast laurdag på Oslo Bokfestival . (Det er over fire hundre musikkfestivalar i landet. Men eg tykkjer ikkje dette er for mykje, for talet på kommunar er også over fire hundre.) Både Terje Dragseth og Anja Høvik Strømsted tar del (laurdag 12/10) på Oslo Internasjonale Poesifestival.

§ STATUEVELTERE har Jo Terkjel Fenne skrive, 130 sider med soger om statuar og deira skjebne, frå det heilt korte til om lag ei bokside på ei soge, frå alle verdas kantar, inkludert Noreg. Sjølv elskar eg dei fleste statuane i Noreg. Eg tykkjer innfallsporten til sogene/dikta hos Jo Terkel Fenne er fin. Her er “Cuba” hos Fenne:

DET storartede med ham var tenkningen hans! Også jeg er en
drømmer, sier Fidel Castro. Han trekker i snora og avduker en
bronsjestatue av John Lennon som sitter på en parkbenk, You
have to be here every day, because the day you aren't here, the glasses
go! Juan Gonzales, 89, en pensjonert arkivar, holder vakt i Parque
John Lennon. Hvor er Lennons briller? Arturo Arango, forfatter av
The Book of Reality, bemerker: Lennons briller er observert i byen
Matanza, på stauen av en poet som hele sitt liv trengte briller. Hver 
gang Juan Gonzales tror at noen ønsker å fotografere, reiser han
seg fra benken, trekker et par forgylte briller opp av skjortelomma
si, og monterer dem på statuen. En mann stanser sykkelen sin, gir
uttrykk for forbauselse over synet av den sittende Lennon, skyver
håret til side og peker på et arr i skallen. Dette fikk jeg da pappa ga meg juling med gitaren. Jeg spilte Beatles. Wow, det må være en spøk!

Poesi for haust-fest

Det er blitt skapte fleire ferske poesifestivalar og “litteraturdagar”. Og dette kjem ikkje berre på heftig sommarstid, men også under den vakre hausten i september. Ikkje berre poesifest i dei store byane, men også ute på bygdene, det har vi sett meir og meir til av. Dessutan kjem like mange folk saman på mindre plassar som i dei største byane i Noreg. Om eit par dagar byrjar poesifesten i Ulvik. Program.

Kjartan Hatløy, som kjem ifrå Sogn, har skrive Kjøkkendikt. Hatløy er ein av mange poetar som gjestar hardangerbygda Ulvik no i slutten av veka. Andre forfattarar som skyt til, er Cecilie Løveid og Erlend O.Nødtvedt frå Bergen, Geir Gulliksen, Ingrid Storholmen, Morten Wintervold, Aina Villanger, Paal Helge Haugen og fleire nordiske namn. 

Diktet kjem (frå Hatløy):

Denne oppvaskkosten


får somme kjørel til å sveve


mot lysegrøn bakgrunn, den blå oppvaskkosten heng på den kvite kroken


kvart kjørel her fekk godt av den eineståande børstespensten


den er heilt still no, og lyder ingen, saknar heller ikkje hender


den berre lyttar til rommet den fyller


dette inntek den, med sin vind av lys[

Ps 23.sep.-12:

Avisa Dag og Tid har denne veka ein tosiders reportasje frå Ulvik Poesifestival. Journalist Ronny Spaans skryt av Erlend O.Nødvedt sitt jublande diktbidrag, og “litterære og musikalske høgdepunkt”, men han kritiserer festivalen som ein lite gjennomtenkt heilskap og saknar spesielt eit grep når det gjeld deltaking av internasjonale poetar.  Dag og Tid slår opp denne sentensen: -DTVEDT VISER OSS VEG UT AV INTIMITETS- OG KVARDAGSTONEN I NORSK LYRIKK.

Å bu kollektivt

Ingrid Furre har gjeve ut ei bok om bukollektivet, Kollektivet, på 144 sider og i form av reportasjedikt. (Ja, reportasjedikt er eit nytt ord som passar på denne boka, eg hugsar i farta ikkje kven det var som brukte det eller om eg fann på det sjølv, det kan vel vere det same?)

Foto lånt frå nettet, på forlaget, om Ingrid Furre si bok Kollektivet
Hald fram å lesa Å bu kollektivt

Arne Ruste står på

Som før nemnt (13/6) dominerer stuntpoetane ulike byscener i Gamlebyen Fredrikstad på laurdag. Her er programmet . Ein av poetane som bruker stuntet i poesien, er 70-årige Arne Ruste, nyleg i bokform med den svære Kretsløp. Dikt 1973-2012

Eg tykkjer Arne Ruste er god i alle fasane av forfatterskapen sin. La meg sitere DYR, det første diktet utvald frå debuten i 1973, med tittel Askeladd:

DYR




Dypt, dypt i 
deg har et rundt,
lite, loddent dyr gjemt
seg sammenrullet med hodet
mellom potene


Å, hvor
lenge skal vi
stryke det i pelsen
før det riktig tør -
Skal
Vi ruske i det med
åpne, vennlige fingre
til det
lille hjertet svulmer
av fortrøstning?


Se, det gråter
av latter når det
slipper ut.




3


Da morgenen, frekke 
fugl, fløy inn i
rommet, så jeg du
hadde modnet mellom
mine hender slik en
sommer vokser seg trygg
i trærnes bolig, og i
lattermild forundring
som når et ventet brev
klapper mot gulvet, hørte
jeg deg si. Kan du
like unger?

Stuntpoetene er tilbake, også Karin Moe har ei stor utgjeving i år: essayistiske Skrifter, ei bok på rundt 600 sider.

Nypussa Tom Jackie Haugen

Vi saknar Povel Ramel,
men har iallfall Tom Jackie Haugen
med sin poetiske revy.

Drangedølen Tom Jackie Haugen er stadig ute med ny underhaldning og si skarpe tunge. Og her har eg fått løyve til å trykke ein av dei siste tekstane han har brukt på show, denne gongen forsynt med noko prating imellom versa, berre sjå her:

  Husflid meg her
  - husflid meg der, og husflid forsyne meg everywhere…


det er jo sånn for oss som har kjent - eller kjenner husfliden på kroppen - at den absolutt har sine bivirkninger


  me kunne hatt det finfint 
  ikkje vore plaga langpint
  eller påført heilt unødige problem
  bare kosa litt med myggstikk
  kanskje nytt ein energidrikk
  men livet er blitt ein einaste stor eksem
  nå er'e husflid her
  nå er'e husflid der
  med tova truse av steinull på
  som kleier og stikker forferdelig så
  nå er'e husflid everywhere

  joddele'i… 

  eg voks'opp heimestrikka 
  nå har kjærringa mi au klikka
  ho hekler, syr og baker brøda sjøl
  det fins ingen kjente grenser
  for votter, skjerf og genser
  eller ting som inneholder grovt nok mjøl
  nå er'e husflid her
  nå er'e husflid der
  magen river og tarmen blør
  eg har aldri vore sånn dritsekk før
  nå er'e husflid everywhere

  det gode liv på landet
  kjenner eg'kje te det granne
  men eg veit at andre har et anna syn
  Bondens Marked er så populære
  du får omtrent hå det skal være 
  hipp hurra for nydusja bønder i by'n
  nå er'e husflid her
  nå er'e husflid der
  halvråtten fisk og muggen ost
  julelys og honninglys og eplemost
  nå er'e husflid everywhere

  åpen gård med null komfort
  koselig med fattig kår
  allergi for burot og mot timotei
  lage kiosk i bryggerhuset
  lære bydamer å snuse
  telemarksbunad om du har vort der eller ei
  nå er'e husflid her
  nå er'e husflid der
  file feler og steve stev
  skalle skaller og treve skrev
  nå er'e husflid everywhere


som littegranne fingernem - burde eg kanskje skrua sammen 3 trebeter - meldt meg inn i et husflidslag og stilt ut - eg har nemlig idé om et slags pizzafat - med feste i bakkant - altså et produkt alle må ha - men som kanskje ikkje så mange har vore klar over at de har savna - feste skal kunne klypas - over kanten midt på ein hver flatskjerm omtrent - altså sånn at kvinnfølka endelig igjen kan få lagt frå seg heklebrikka - og satt potteplanta på toppen av TV'n - sånn som de skal


  det fins jo husflidsmesser
  for de fleste særinteresser
  eg har aldri delt interessen for kortreist mat
  då ser eg for meg pus
  sitte og nistirre på ei mus
  som går ubekymra rundt på et påleggsfat
  nå er'e husflid her
  nå er'e husflid der
  safta og sylta, pjona, vevd
  velhengt, innestengt og utesvevd
  nå er'e husflid everywhere

  joddele'i… 



(Tom Jackie Haugen)


Forresten har teksten fått ein melodi i godt register… Tom Jackie Haugen har vore med i Prestestranda Vel Vel Vel og deretter i Drangedal Bortforklaring. Sjå berre på Youtube – . 

Her er ein artikkel frå 2009 om sistnemnde si showing. 
Tidlegare om same emne (ein artikkel frå 2007) vil du finne her.