Due og drone

Fått fortent god kritikk

Eg har lese denne romanen og den gode kritikken som Kjartan Fløgstad har fått for den. Eg er samd med kritikken. Iallfall ei bok full av engasjement, idear og diktarleg overskot. Det finst ikkje maken nokon stad, trur eg, i norsk bokheim. (Eg tenkjer på Hans Scherfigs skildring av krigen i Danmark, Frydenholm.) Hos Fløgstad er til dømes krigen meisterleg plassert saman med skildring av folk og industrien på Sørvestlandet, og denne igjen saman med den sterkt strategiske Finnmarkssoga. Tidsspennet er stort i boka, og rommar dertil slekter. Fløgstad går dei klassiske ættesogene i norsk litteratur ein høg gang med tildelt nytt stoff frå samtida. Såpass har eg lese boka.

Eit par praktiske strofer tar eg ut, frå “BLANDAMASKINKOR” (side 454 i boka):

 (…)

 Her går det så det syng mot dørken
 Kjenner ikkje at det er eit slit
 Murarar i beit for mørtel
 Ropar ut på meire skit!
 
 
 Spikrar fast med stål og lemmer
 Og uhøvla forskalingsbord
 Vatrar av og ser det stemmer
 Med augnamål og loddesnor

 (…)
 

STILLAS

Thea Trøen Bjertnes
Thea Trøen Bjerknes

Eg fekk meldinga: at diktboka blei tillrådd av biblioteket. Tittelen STILLAS. Thea Trøen Bjerknes si andre bok var det. (Eg hadde ikkje lesi debuten i 2011.) Inntrykket mitt med eit gong var: typisk forlaget Flamme, sans for det konkrete og for nye tema i lyrikken. Etter opningsdiktet om T-banen (i Oslo) – lyder dikt nr 2 i boka slik:

 Jeg sier hei til naboen 
 i første
 holder opp døra
 for de i tredje
 som roper inn barna
 
 drar opp ermene på skjorta
 en tredje nabo ser rart på meg
 eller jeg ser rart på ham
 
 mot Torshovdalen
 er jeg et vepsestikk
 stikket kommer fra Akersgata
 den bygningen jeg ikke forstår
 
 glor på en fyr inne på Mono
 husker ham fra semesterstarten
 snur og går hjem 

Karbosamband

Det finst viktige kjemiske tilstandar på jorda, også dei som byggjer opp liv, det er karbonsamband. Jon Ståle Ritland har skrive dikt om dette. Her er diktet “Valuta”, som står på side 41 i samlinga Karbonforbindelser:

tiden.no
 karbon er blitt en valuta
 den rike delen av verden benytter
 til å kjøpe seg handlefrihet
 avkastningen stiger rett til værs
 rentene er ekponentielle
 

 atmosæren fører en utjevningspolitikk
 himmelen er blitt mindre
 himmel, framtiden er blitt et scenario
 forskerne strever med
 å regne seg fram til

Jon Ståle Ritland debuterte med Kroppsvitisasjoner i 2004. Boka hans i år er da den fjerde boka – .

Mot rasisme

Ei rekkje organisasjonar markerer minnet om Johanne Zhangija Ihle-Hansen, som blei drepen av stebror sin, før han fullførte terroråtaket sitt i Bærum. Han varsla om det, det var noko som vi fekk med. Drapet var rasistisk motivert. Kva gjer ein no? Det blir lysmarkering på Jernbanetorget og appellar ved Stortinget. Med oppmøte: Jernbanetorget kl 17 – på onsdag 9. oktober.

Fribyforfattarar

Fribyforfattarar finst. Og det er kommi ut ei sterk bok med bidrag frå ulike fribyforfattarar. Til dømes var Gunel Movlud frå Aserbajdsjan ein slik forfattar i Levanger frå 2016 til 2018.  Dei var forfølgde og ikkje frie i heimlandet sitt til å uttrykkje seg –

Initiativet til boka kjem frå norske Pen. Forlaget er Aschehoug. Atologien har fått tittelen Å KYSSE/ EN ØRKEN/ Å KYSSE/ EN MYR. Gruppa er på 13 fribyforfattarar. Dei blir presenterte i mindre biografiar til slutt i boka. Dikta er alle saman sette om til norsk (av ulike gjendiktarar).

Vi får smakebitar frå forfattarane. Dei fleste bidraga i boka er dikt. Også praktisk, vil eg seie, det å enkelt få samla problem som både journalistar og forfattarar kan få i sitt eige land, slik at vi gjennom ei bok får sjå press på ytringsfridomen på svært nært hald.

Fribyar som skrivande kan gli inn i, er viktige institusjonar.

Eg hugsar ein som kom til Molde for ein del år sidan. Han var frå vesle Benin i Afrika. Han hadde skrive på fransk, som er språket i Benin frå kolonitida. I Noreg blei han omsett til norsk. Og han prøvde etter kvart å vere norsk forfattar som skreiv også nytt stoff på norsk. Og han blei medlem av Den norske Forfattarforeining. Gilles Dossou-Gouin heitte han – med eit litt kronglete namn for dei norske. Men han fekk kreft og lever ikkje no lenger. (Eg møtte han, blant anna på fleire møter i forfattarforeininga.)

Ikkje mange av fribyforfattarane i denne antologien, kom frå Afrika. Det var ein frå Libya. Dei fleste kom frå Asia, slik som Gunel Movlud, som eg nemnde over (frå Aserbajdsjan). Boka er elles redigert av Johanne Fronth-Nygren.

Gunel Movlud

Alder

Jeg er i den alderen
da jeg burde brenne i helvete
da jeg burde skytes
mot første og beste mur

burde våkne full
i fremmede senger
henge meg
på et hotellrom

skusle bort min elskede
miste min venn
slepe hjem en søt herreløs valp
om natten

men jeg…
går hver morgen
sliten og trøtt ut av huset
i vonde pensko
helt feil kledd i regnet

med klump i halsen
ikke av gråt, men kulde
og ingen søt valp
men en dypfryst høne i hånden…

Lite ps om fribyforfattarar: Hafizullah Shariati er Levangers tredje fribyforfattar (fungerte 2019-2021). Han kjem frå Ghazni-provinsen i Afghanistan, også han er allsidig: både forfattar, poet, journalist, akademikar, aktivist.

Annabelle Despard

Foto: Portal Forlag

“Våren er en gammel mann” er Annabelle Despard si nyaste diktbok. Den førre boka, “Ved helt riktig nymåne”, skreiv eg om på nettstaden her. På denne plassen skal eg få sitere eit av dei første dikta i “Våren er en gammel snekker”. Annebelle Despard skriv på sin eigen gode måte:

Mitt liv filtrert gjennom kroppen    
ytrer seg som melk 
blod og andre væsker

Sjelen er inntil videre knyttet til meg
kan hende å spore i mønsteret
bloddråpene hekler seg imellom
i renningen der sener møter vev
der muskel føyes inn
og ben laftes til ben

Huden har dårlig hukommelse
Gutter eller menn
er uklare i konturene
som lå de under vann
gamle kjærtegn kraftløse
som stråler fra en hyttedusj
Men stikk av lengsel sitter
og hvordan solen brant
den pinsen jeg ble værende i byen
for å vente på en telefon

Poesisnikkikk

Eit stort og ekte poesi-arrangement blir ikkje ofte arrangert. Derfor reklamerer eg tidleg helst: for “Poesisnikkikk” 30. juli. Med Kjersti Bjørkmo, Erlend O. Nødtvedt, Marte Huke og Steinar Opstad der: Litteraturhuset. Salen: Wergeland